1978 Cossart Gordon Bual Madeira

In de uitgestrektheid van de Atlantische Oceaan ligt de vulkanische archipel van Madeira, een regio die synoniem staat voor het voortbestaan van de geschiedenis en de productie van een uitzonderlijke versterkte wijn. Steile wijngaarden in terrassen, uitgehouwen in dramatische hellingen, vormen een betoverend landschap waar de wijnbouw al eeuwenlang bloeit.

Meer informatie over de regio Madeira

Het gevarieerde terroir van de wijngaarden van Madeira, beïnvloed door vulkanische bodems en het zeeklimaat, legt de basis voor wijnen die complexiteit en karakter belichamen. Vier belangrijke druivensoorten – Sercial, Verdelho, Bual en Malvasia – geven elk hun unieke persoonlijkheid aan het versterkte elixer en dragen bij aan een spectrum aan smaken.

Wat Madeira-wijn onderscheidt, zijn de productiemethoden. De opzettelijke blootstelling van wijnen aan hitte en zuurstof tijdens het estufagem- en canteiro-proces zorgt voor duidelijke gekarameliseerde, nootachtige en rokerige tonen, waardoor een smaakprofiel ontstaat dat ongeëvenaard is in de wijnwereld.

Madeirawijnen zijn een viering van diversiteit, met stijlen variërend van de droge en verkwikkende Sercial tot de weelderige en zoete Malvasia. Deze stijlen worden verder genuanceerd per leeftijdscategorie en weerspiegelen de tijd die op elegante wijze is gerijpt in eikenhouten vaten.

De historische betekenis van Madeira-wijn echoot door de eeuwen heen, geliefd bij zowel ontdekkingsreizigers, diplomaten als kenners. Dankzij de versterkingen was het een trouwe metgezel op lange zeereizen en vond het een plaats in de kelders van Europese vorsten en koloniale buitenposten.

Naast de wijnbouw ontvouwt de culturele rijkdom van Madeira zich in traditionele muziek, dans en levendige festivals. De schoonheid van het eiland, versierd met laurierbossen, ruige bergen en charmante dorpjes, biedt een passende achtergrond voor de allure van de wijnen.

De afgelopen jaren heeft Madeirawijn een renaissance doorgemaakt, met een hernieuwde waardering voor zijn onderscheidende kwaliteiten. Verzamelaars en liefhebbers herontdekken de tijdloze charme van dit Atlantische elixer, waardoor Madeira een blijvend baken blijft in de wereld van versterkte wijnen.

Welke druiven worden er gebruikt in de regio Madeira?

De wijnstreek Madeira maakt gebruik van een verscheidenheid aan druivensoorten om zijn kenmerkende versterkte wijnen te produceren. De vier belangrijkste druivensoorten die traditioneel geassocieerd worden met Madeira-wijn zijn:

Sercial: Sercial staat bekend om het produceren van droge en frisse wijnen en draagt bij aan een hoge zuurgraad en een verfrissend karakter aan Madeira. Wijnen gemaakt van Sercial worden vaak langere tijd gerijpt, waardoor ze complexiteit en een nootachtig profiel ontwikkelen.

Verdelho: Verdelho voegt elegantie toe aan Madeira-wijnen en biedt een balans tussen droogheid en zoetheid. Wijnen geproduceerd uit Verdelho-druiven vertonen vaak bloemige aroma's, citrustonen en een vleugje rijkdom.

Bual (of Boal): Bual draagt rijkdom en zoetheid bij aan Madeira-wijnen. Wijnen gemaakt van Bual worden gekenmerkt door hun gemiddelde zoetheid, met smaken van karamel, toffee en gedroogd fruit. Bual-wijnen hebben een weelderig en zacht profiel.

Malvasia (of Malmsey): Malvasia, de zoetste van de belangrijkste druivensoorten, produceert heerlijk zoete Madeira-wijnen. Deze wijnen staan bekend om hun intense zoetheid, volle karakter en smaken van rozijnen, karamel en kruiden.

Naast deze hoofdvariëteiten worden er ook enkele minder bekende druiven gebruikt bij de wijnproductie van Madeira, waaronder Terrantez, Bastardo en Tinta Negra Mole. Vooral Terrantez wordt als zeldzaam beschouwd en staat bekend om het produceren van hoogwaardige, aromatische Madeira-wijnen.

Elke druivensoort draagt unieke kenmerken bij aan de uiteindelijke wijnen, en het gevarieerde aanbod aan stijlen – van droog tot zoet – zorgt voor een rijk scala aan smaken binnen het Madeira-wijnportfolio. De opzettelijke blootstelling van de wijnen aan hitte en zuurstof tijdens het productieproces speelt ook een cruciale rol bij het vormgeven van het onderscheidende profiel van Madeira-wijnen, gekenmerkt door karamelisering, nootachtigheid en een lange levensduur.

Hoe zit het met de subregio's van Madeira?

In tegenstelling tot sommige andere wijnregio's heeft Madeira geen officieel gedefinieerde subregio's zoals die in veel Europese wijnregio's voorkomen. In plaats daarvan is de productie van Madeira-wijn nauwer verbonden met de gebruikte druivensoorten en het rijpingsproces. Het eiland zelf heeft echter verschillende microklimaten en grondsoorten die de stijl van het geproduceerde Madeira kunnen beïnvloeden. Hier zijn enkele belangrijke overwegingen:

Noordkust versus zuidkust:

Het eiland Madeira kan grofweg worden verdeeld in de noord- en zuidkust. De noordkust heeft doorgaans een gematigder klimaat met een hogere luchtvochtigheid, terwijl de zuidkust warmer en droger is.

De druiven die aan de noordkust worden geteeld, kunnen te maken krijgen met koelere omstandigheden, wat mogelijk kan resulteren in wijnen met een hogere zuurgraad. Druiven uit de warmere zuidkust kunnen wijnen opleveren met een rijker en voller profiel.

Verschillende druivenrassen:

Hoewel de gebruikte druivensoorten op het hele eiland consistent zijn, kunnen de specifieke omstandigheden van elk microklimaat invloed hebben op de manier waarop deze druiven zich in de wijn uiten. Druiven die in de warmere streken worden geteeld, kunnen bijvoorbeeld rijpere en intensere smaken ontwikkelen.

Wijnbouwpraktijken:

De terrasvormige wijngaarden op de steile hellingen van Madeira zijn een bepalend kenmerk van de wijnbouw op het eiland. Deze terrassen zijn vaak in de heuvels uitgehouwen om de blootstelling aan de zon en de luchtstroom te maximaliseren.

Verhogingen en hellingen:

De wijngaarden van Madeira zijn te vinden op verschillende hoogtes, van zeeniveau tot grotere hoogten. De hoogte en helling van de wijngaarden kunnen van invloed zijn op temperatuurschommelingen, blootstelling aan zonlicht en drainage, die allemaal de ontwikkeling van de druif beïnvloeden.

Hoewel Madeira misschien geen formele subregio's heeft, dragen deze natuurlijke variaties bij aan de complexiteit en diversiteit van Madeira-wijnen. Wijnmakers en producenten beheren deze factoren zorgvuldig om wijnen te maken die de unieke kwaliteiten van het eiland en zijn druivensoorten vastleggen. Het verouderingsproces, dat vaak gepaard gaat met blootstelling aan hitte en zuurstof, voegt onderscheidende kenmerken toe aan Madeira-wijnen, wat resulteert in een spectrum aan stijlen van droog tot zoet.

Portugal onderscheidt zichzelf door voornamelijk wijnen van eigen druivenrassen te produceren. De Portugese wijnen maken ook een goede en snelle ontwikkeling door dus het is zeker voor wijnliefhebbers interessant om eens enkele verschillende wijnen te proberen uit dit prachtige land. Toen Portugal in 1986 toetrad tot de EU is de kwaliteit van de Portugese wijnen meteen enorm toegenomen. Men stimuleerde het toentertijd om zelf wijngaarden aan te gaan leggen en wijn te produceren. Hierdoor werden de grote overkoepelende wijnproducenten buitenspel gezet en gingen juist veel kleinere wijnproducenten voor zichzelf aan de slag.

Tegenwoordig zijn er dan ook meer dan duizend wijnmakers in Portugal te vinden. De wijnregio Douro is één van de voorbeelden van zo’n wijnregio die een enorme ontwikkeling heeft gemaakt sinds de toetreding tot de EU. Vroeger werd hier vooral een zoete Port geproduceerd, maar gaandeweg zijn de wijnhuizen in deze streek enorm met hun tijd meegegaan en steeds meer gaan experimenteren met verschillende druiven. Het resultaat hiervan is dat men in deze streek nu ook veel droge kwaliteitswijnen produceert. Een niet zo bekende wijnregio in Portugal is de wijnregio Beiras. In deze regio worden er op een steile helling veel rode Portugese wijnen geproduceerd. Deze wijnen kunnen vaak wel tientallen jaren bewaard worden en dan nog verliezen ze hun smaak niet. Een druivenras dat veel gebruikt wordt in deze regio is de Baga druif. Deze druif is krachtig en heeft flinke zuren die onder andere kunnen worden verzacht door de druiven te mixen met andere rassen druiven. Al met al maken de Portugese wijnproducenten veelal gebruik van de autochtone druivenrassen. Dit is ook niet moeilijk aangezien er in Portugal zo’n 500 verschillende druivenrassen voorkomen. Mede hierdoor kunnen de wijnmakers hun eigen unieke wijn maken en hoeven ze hiervoor niet te concurreren met andere wijnlanden, zoals bijvoorbeeld Chili.

Madeira - historie & ligging

Het Portugese eiland Madeira ligt in de Atlantische Oceaan, ongeveer 600 km ten westen van Marokko en zo'n 1.000 km ten zuidwesten van Lissabon. Het eiland werd begin 1400 ontdekt door kapitein João Gonçalves (in de volksmond ook wel bekend als Zarco wat "scheel kijken" betekent). Het eiland was bedekt met dichte bossen, vandaar dat Zarco de naam Madeira bedacht, wat Portugees is voor hout. Het verhaal gaat dat hij, om het eiland te zuiveren voor nederzettingen, een vuur startte. Of het nu toevallig was of zo bedoeld, het vuur smeulde zeven jaar lang, en produceerde enorme hoeveelheden kalium, die zich vermengde met de vulkanische grond waardoor de ideale bodem voor wijnstokken ontstond. De eerste wijnstokken werden kort daarna geplant. Tot op de dag van vandaag, en ondanks het feit dat vanwege de bergachtige aard van de bodem alle wijngaarden erg klein en moeilijk toegankelijk zijn, is de wijnbouw nog steeds een van de belangrijkste activiteiten op het eiland. Tegenwoordig bestaat Madeira's bodem met name uit basalt en is rijk aan magnesium, zwavel, ijzer, en aluminium. De bodem bevat echter geen kalk. Door dit type bodem worden fosfor en kalium geblokkeerd. Door deze combinatie hebben de druiven een vrij hoge zuurgraad. 

Wijnbouw

Er zijn 3 belangrijke wijnbouwgebieden in Madeira: Câmara de Lobos (aan de zuidkust), São Vincente en Santana (aan de noordkust). De wijnhuizen in Madeira bezitten zelf geen grond maar kopen hun druiven van wijnboeren, die meestal ook andere landbouwproducten verbouwen. De enige uitzondering daarop is wijnhuis Henriques & Henriques die zo'n 10 hectare wijnstokken in eigendom heeft. Een gemiddelde wijnboer bezit minder dan een halve hectare wijnbouwgrond, hij brengt in de oogsttijd zo’n 1500 kg druiven naar de producent. Maar er zijn ook wijntelers die slechts 60 kg druiven komen brengen. Heel vroeger werden de geplukte druiven naar het pershuis gebracht in “borracho” dit zijn geitenvellen van 45-50 liter. De opbrengst van een wijngaard werd toen ook uitgedrukt in aantallen geitenvellen. De beste druivensoorten in Madeira zijn: terrantez, verdelho, bual, tinta negra, malvasia en sercial.

Madeira wijn is een versterkte, lang houdbare wijn. De wijn wordt gemaakt door rijping met warmte en zuurstof. De eenvoudigere (en goedkopere) Madeira’s komen al na 3 jaar op markt, maar de mooiste Madeira’s pas na 10 jaar of meer. De wijnen worden met name gekenmerkt door de balans van fris zuur en zacht zoet en de prachtige complexe aroma’s die door rijping zijn ontstaan. Er zijn verschillende stijlen, afhankelijk van de druif, rijpingstijd en het wijnhuis.

Klimaat

Madeira is vrij bergachtig waardoor het eiland verschillende klimaatzones heeft. In het noorden is het vaker regenachtig en in het zuiden zonniger. Het regent vaak in Madeira, het eiland is dan ook erg groen. De temperatuur is gedurende het gehele jaar redelijk constant en komt meestal niet onder de 10 graden. Daarentegen wordt het er in de zomer ook niet heel warm.