2025 Tornatore Etna Bianco

Located on the fertile northern slopes of Mount Etna, the Tornatore winery boasts 100 hectares of lush land, with the largest expanse of vineyards in the Etna Doc area, olive groves and hazelnut orchards. Representing Sicilian excellence and tradition, our winery cultivates native varieties in historic districts, combining traditional methods and modern technology to produce superior wines. Our passion for wine is reflected in every bottle, celebrating the uniqueness of Etna’s terroir.

Making wine under the Volcano is not easy, yet for those who succeed, it is the most rewarding thing there is. The Tornatore winery stands on the fertile northern slope of Mount Etna, whose lands, caressed by significant temperature ranges due to the proximity of the Nebrodi Mountains, are home to vines that sink into a unique terroir, shaped by the activity of Europe’s highest volcano. The magical combination of terroir, climate and production wisdom makes Etna’s northern slope an ideal area for the production of unique wines of exceptional complexity and sensory richness.

Sicilië telde in 2013 24 herkomstbenamingen, waarvan er één DOCG-status verworven heeft. DOC Etna, een herkomstbenaming op de noordoostelijke flanken van de gelijknamige vulkaan, wint binnen Sicilië nog steeds aan belang. Los van de prachtige ligging van de wijngaarden, op de glooiende vulkaanhellingen, zijn ook de druivenrassen bijzonder. Binnen deze appellatie vinden we nerello mascalese terug (minimum 80%), die eventueel kan aangevuld worden met de zachtere en lichtere nerello cappuccio (maximum 20%). Beide druivenrassen verlenen de rode Etnawijnen hun zacht, delicaat parfum, floraal getint met fris rood fruit er bovenop. De witte Etnawijnen zijn dan weer hoofdzakelijk gebaseerd op de carricantedruif.

De Etna wijnen blinken uit in elegantie en zijn absoluut uniek. Dit komt door de hoogte van de wijngaarden (varierend tussen 600 tot 1.000 meter) en de unieke lavagronden. Dit geeft zoveel verkoeling dat rode Etna wijnen
wel eens worden vergeleken met Bourgogne Rouge. Ook voor Siciliaanse begrippen is het klimaat op de hellingen van de Etna een hoofdstuk apart. Het verschil in temperatuur tussen dag en nacht kan vaak wel 30°C bedragen. De neerslag is zes tot tien keer zo hoog als gemiddeld op Sicilië, waardoor de oogst het laatste is van Sicilië en een van de laatste van Europa.

Etna-wijn is hot. Onlangs nog investeerde Gaja, hét wijnicoon uit Piemonte, miljoenen in een 21 hectare grote wijngaard op de vulkaan aan de oostkant van het Italiaanse eiland Sicilië. Zelfs voor de grootste critici is het intussen duidelijk dat deze appellatie meer is dan een spielerei voor avonturiers. Dat de vulkaan meer en meer geliefd is, heeft volgens kenners alles te maken met het Alpijnse klimaat én de mediterrane setting. De Etna is een wereld op zich met een eigen dynamiek. Wijn verbouwen op de hoogste actieve vulkaan van Europa heeft iets heroïsch én unieks. Het microklimaat is hier milder dan in de rest van Sicilië, want er valt hier dubbel zoveel neerslag. Op 700 meter, waar heel wat wijngaarden liggen, zijn de temperaturen altijd zo'n 4 à 5 graden koeler dan aan de kust, wat ertoe leidt dat Etna-wijnen buitenbeentjes zijn in het Italiaanse wijnlandschap. Hun elegante stijl - zonder té zware alcoholgradaties - doet eerder denken aan bourgognes. De wijnen van de noordkant, die wat meer tannines dragen, hebben zelfs meer weg van een barbaresco of oudere barolo.'

Etna is een van de oudste en belangrijkste wijngebieden van Sicilië; de wijngaarden liggen in een halve cirkel op de hellingen aan de noord-, oost- en zuidkant van de nog regelmatig vuur en as spuwende berg. In de 19e eeuw strekten de wijnstokken zich van die hellingen uit tot over de vlakte van Catania, helemaal tot aan de zee, en was het plaatsje Riposto een van de belangrijkste Europese wijnhavens. Menig vat Franse wijn kreeg in die tijd een oppepper met liters wijn van de Etna.

De combinatie van de hoge leeftijd van de wijngaarden met zeer eigen druivenrassen, het bijzondere vulkanische terroir en moderne techniek laten de Etna wijnen nu echter zien tot de grote wijnen van de wereld te behoren. Spannende gestructureerde wijnen, vol rokerige vulkanische tonen. Sappig, maar ook gestructureerd, gelaagd en vol diepte. Absolute aanrader voor elke liefhebber van spannende Italiaanse wijn.

Een andere bijzonderheid van de wijngaarden van de Etna is hun ouderdom: wees niet verbaasd percelen aan te treffen met bushvines (gobelet, alberello) die ouder zijn dan 100 jaar. Hier tref je wijnstokken die groeien als een struik en die de phylloxera-epidemie van het eind van 19e eeuw hebben overleefd.

The sun-drenched region at the foot of the metaphorical boot, Sicily is an island of contrasts. Not least in the field of viticulture. Large, ultramodern wine companies and small traditional winegrowers stand side by side in a brotherly manner. Sicily has been one of the largest wine regions in the country since time immemorial. Unfortunately, the vast majority of production is never bottled, but evaporated to concentrate or burned to industrial alcohol. This is not to say that there are no quality wines available. On the contrary! Although the island has the most vineyards (130,000 ha.) In all of Italy, it ranks third in production in hectoliters after Apulia and the Veneto. This is due to a drastic reduction in production in the vineyard and the use of modern vinification techniques in the cellars to optimize the quality of the wines.

More information about Sicily

Although almost 75% of winegrowing in Sicily is in the hands of cooperatives, we are now also seeing an increasing number of individual producers devote themselves to producing quality wine. Unfortunately, only a small part of the wines from these producers fall under a DOC classification, of which the island has 19. For the time being, many fine wines fall under the IGT di Sicilia classification, the largest of the 7 IGTs on the island, but this may change in the future. Indeed, there are serious plans in the making for setting up one overarching DOC. But just like in Tuscany, these individual producers have already found the deserved recognition through other channels. Among them wines from Corvo, Regaleali, Donnafugata, Florio, Pellegrino and Rapitalà.

The wine with which Sicily has become known is of course the Marsala. The port city of the same name in the far west of the island, where many peoples have anchored over the centuries, owes its name to the Arabs who proclaimed the city 'Marsah-El-Allah' or 'Port of God'. About two centuries ago, the production of Marsala started here under the guidance of English merchants. Not surprisingly, the wine quickly gained international fame, starting in England. Originally a dry sherry-like wine, but over time the Marsala has been introduced in many sweet varieties. When the trend for sweet wines declined somewhat, the original variant experienced a revival. The dry version shows similarities to Sherry because of the production method (Solera system) and some sweet versions are more in line with Port. Despite all outside criticism, the Marsala has always remained Sicily's proud number 1 and is still made in several versions. The main base for the wine are the white grapes from the Cataratto and the Grillo, and the blue grapes from the Nerello Mascalese, Pignatello and Calabrese for the Marsala Rubino.

What wines are made in Sicily?

DOC Alcamo includes white, red and rosé wines, of which the pale, bone-dry Bianco d'Alcamo was the first to receive DOC status. Among the relatively new DOCs of the Contessa Entellina, Eloro, Menfi, Sciacca, Sambuca di Sicilia (not to be confused with the anise liqueur of the same name), Contea di Sclafani and Santa Margherita Belice, various promising wines are made, both red and white and rosé wines. . Grape varieties used are the Nero d'Avola, Pignatello, Frappato, Sangiovese and Perricone for the red wines and Inzolia, Grecanico, Ansonica and Catarratto for the white.

Sweet wines come from the small islands to the southwest and northeast of Sicily: On Pantelleria, a small island not far from Tunisia, the Moscato di Pantelleria is made. A rich sweet wine that ranks among the best sweet Italian wines and is made from partially dried Moscato grapes in the Naturale and Extra Passito version. The Malvasia delle Lipari comes from the Liparic Islands northeast of Sicily. A rare dessert wine from the Malvasia grape, which produces a very delicate wine on the volcanic rock of the islands.

Naturally, various grape varieties are also grown on the slopes of Mount Etna. Fresh white wines come from the Carricante, Catarratto and Trebbiano; warm, full-bodied red or rosé wines, mainly from the Nerello Mascalese. The white wines are good accompaniments of grilled fish and white meat, while the reds are often consumed with pasta dishes with a rich meat sauce, various stuffed vegetables (eggplant) and mutton or goat meat. Both wine types fall under the DOC Etna.

Although the emphasis is nevertheless on the production of quality wine from indigenous grape varieties, more and more often, with good results, experiments are being conducted with foreign grape varieties such as the Chardonnay, the Sauvignon and the Pinot's under the white grapes and the Cabernet Sauvignon among the red grapes. The fact that large wine companies elsewhere in the country are currently investing heavily in the viticulture in Sicily indicates the great potential of the region.